و هيپوناس و آناگزيماندر ، نگرهء هوا را آناكسين و ديوژن و آپولونيات ، نگرهء آتش ( - حريق كيهانى ) را هراكليتوس و نگرهء خاك را گزنوفان از تعاليم مغان اخذ كردند ؛ سر انجام امپدوكلس / انباذقلس چهار عنصر مزبور را يك جا اجزاء ساختار گيتى بشمار آورد ؛ همو فيلسوفى است كه گويند بيشترين تأثير را از فلسفهء مينوگرايى زردشتى پذيرفته ، چنان‌كه شيخ شهاب سهروردى از جمله « انوار مينوى » حكماى ايران را مأخوذ به توسّط او ياد كرده است « 1 » . ارسطو ، فيلسوف كبير ، اگرچه به سببى شديدا مورد تازش و انتقاد فيلسوف ايرانى معاصر استاد امير مهدى بديع همدانى شده است « 2 » ، انصافا بايد گفت كه همو نخستين كسى است كه بزرگمنشانه و محقّقانه يك كتاب دربارهء فلسفهء حكماى ايران به عنوان « مغ‌نامه » ( - ماگيكوس ) نوشت ، ايشان را بنيانگذاران فلسفه دانست ، و خود همانا در مقولهء اضداد ، مقولهء « پيمان » يا « ميانجى » در منطق ديالكتيك ، و ساير تعاليم متأثّر از آموزه‌هاى مغانى بود « 3 » . اساسا تأثيرپذيرى شهر - كشورهاى يونانى از فرهنگ ايرانى ( مادى ) به حدّى است كه « آريستوفان » اين پديده را همچون تهمتى به وصف آورده ؛ و « ماد » پرستى را در يونان دردى پنهان دانسته ؛ و در اين خصوص نسبت « خيانت » به خدايان يونانى داده است « 4 » . يونانيها - سران و سرداران‌شان - چنان‌كه دكتر زرين‌كوب مىگويد ، حتّى به بوى طلا جذب دربار ايران مىشدند ؛ و از اينكه در راه آن با هم‌وطنان خويش هم بجنگند ابائى نداشتند . بعضى از آنها براى دانش‌اندوزى نيز به شوش يا بابل سفر مىكردند ؛ از جمله تميستوكلس مشهور در شوش نه فقط زبان پارسى آموخت ، بلكه با حكمت مغان نيز چنان‌كه نقل كرده‌اند آشنايى يافت . ذيمقراطيس / دموكريتوس آبدرايى فرضيهء خود را در باب جزء لايتجزّا ( - اتم ) از مسافرت خويش به ايران‌زمين و

--> ( 1 ) . ايران باستان ( پيرنيا ) ، 2 ، ص 1527 . / رمز و داستانهاى رمزى ( دكتر محمّد تقىپور نامداريان همدانى ) ، ص 247 و 260 . / يادنامهء دينشاه ايرانى ، ص 154 . / تمدن ايرانى ( خاورشناسان ) ، ص 115 - 121 . / تاريخ مردم ايران ( دكتر زرين‌كوب ) ، ج 1 ، ص 227 . / History of the persian Empire , p . 333 . / Opera Minora ( R . N . Frye ) P . 86 . ( 2 ) . رش : يونانيان و بربرها ( ترجمهء استاد احمد آرام ) ، ج 2 ، ص 117 . ( 3 ) . رش : مقالهء « قبيلهء مغان » از پرويز اذكائى ( در ) مجلهء چيستا ، Zurvan ( zaehner ) , PP . 252 - 53 . سال 11 ، ش 101 / مهر 1372 ، ص 23 - ( 4 ) . يونانيان و بربرها ( امير مهدى بديع ) ، ج 1 ، ص 49 - 50 .